ⓘ នយោបាយនៅអាស៊ី

បញ្ជីរាយនាម ប្រទេសនៅអាស៊ីតាមចំនួនប្រជាជន

មិន​មាន​ការ​ព្រមព្រៀង​គ្នា​ទេ ស្ដី​អំពី​ថា​តើ​ប្រទេស​ណាមួយ​ដែល​ចាត់​ទុក​ថា​ជា "ប្រទេសនៅអាស៊ី"​។ បញ្ជី​នេះ មិន​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​ប្រទេស​ខ្លះ​ដែល​កំពុង​តែ​ពិភាក្សា​ដូចជា​៖ រុស្ស៊ី ទួរគី ស៊ីប អាមេនី អាហ្សែបែហ្សង់ ហ្សកហ្ស៊ី និង អេហ្ស៊ីប ជាដើម​។ កាហ្សាក់ស្ថាន ត្រូវ​បាន​បញ្ចូល​ក្នុង​បញ្ជីនេះ ទោះជា​ប្រទេស​នេះ​មាន​ទឹកដី​មួយ​ផ្នែក​តូច​ស្ថិតនៅ​អឺរ៉ុប​។ ស៊ីប ត្រូវ​បាន​ដាក់​បញ្ចូល​ទៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប ដោយសារ​បុព្វហេតុ​នយោបាយ និង វប្បធម៌​។ ប្រទេស​០៣ នៅ​តំបន់​ភ្នំកាវកាស​គឺ​៖ អាមេនី អាហ្សែបែហ្សង់ និង ហ្សកហ្ស៊ី មិន​មាន​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​បញ្ជី​នេះ​ទេ ទោះជា​ការ​មតិ​ដ៏​លើសលប់​បាន​ចាត់​ថា​ជា​ប្រទេស​អាស៊ី​ក៏ដោយ​។ សម្គាល ...

អង្គការមូលនិធិអាស៊ី

អង្គការមូលនិធិអាស៊ីជាអង្គការឯកជនក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ។ អង្គការនេះអនុវត្តនូវកិច្ចការទាំងឡាយដើម្បីធ្វើឲ្យរីកចម្រើននូវអត្ថប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមកនៅ សហរដ្ឋអាមេរិក និងនៅតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ហើយអង្គការនេះមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅ សាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូSan Francisco ព្រមទាំងមានសាខាចំនួន១៧ប្រទេស នៅអនុតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។

ភូមិសាស្ត្រនយោបាយជប៉ុន

ជិត​២០​ឆ្នាំ​កន្លង​មក​ហើយ ដែល​ជប៉ុន​ចង់​ក្លាយ​ជា​មហាអំណាច​ពិត​ប្រាកដ​មួយ ឬ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់ ជា​ប្រទេស​ប្រកប​ដោយ​ទឹក​មាត់​ប្រៃ នៅ​លើ​ឆាក​តំបន់ និង​នៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ។ នៅ​ក្នុង​ន័យ​នេះ ជប៉ុន​បាន​និង​កំពុង​បន្ត​ទាមទារ​អាសនៈ​អចិន្ត្រៃយ៍​មួយ នៅ​ក្នុង​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ទឡ្ហីករណ៍​ចំនួន​ពីរ។ ទីមួយ ជប៉ុន​ថា ខ្លួន​ជា​ប្រទេស​លំដាប់​ទី​ពីរ​ក្នុង​លោក បន្ទាប់​ពី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ដែល​ផ្តល់​ប្រាក់​វិភាគទាន​ច្រើន​ជាង​គេ​ទៅ​ឲ្យ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។ ទីពីរ ជប៉ុន​ពន្យល់​ថា ពិភពលោក​បច្ចុប្បន្ន​មិន​ដូច​ពី​មុន​ទេ មិន​ដូច​សម័យ​ក្រោយ​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី​២​ឯណា។ កាល​ពី​មុន​មាន​មហ ...

ភូមិសាស្ត្រនយោបាយសហភាពអឺរ៉ុប

ជញ្ជាំង​ប៊ែរឡាំងBerlin រលំ បាន​ន័យ​ថា មិន​យូរ​មិន​ឆាប់ អាល្លឺម៉ង់​ខាង​លិច និង អាល្លឺម៉ង់​ខាង​កើត គង់​តែ​រួបរួម​គ្នា​ជា​ប្រទេស​តែ​មួយ​វិញ។ ម្ល៉ោះ​ហើយ បាន​ជា​អឺរ៉ុប ពិសេស​បារាំង​ភ័យខ្លាច​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​តែ​មួយ ធំ​ជាង​មុន និង​ខ្លាំង​ជាង​មុន ធ្វើ​ឲ្យ​អឺរ៉ុប​រួម​បាត់បង់​តុល្យភាព។ ក៏​ប៉ុន្តែ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ នៅ​ទីបំផុត ព្រឹត្តិការណ៍​ជញ្ជាំងប៊ែរឡាំង​Berlin រលំ បែរ​ជា​ជួយ​ផ្តល់​សន្ទុះ​ថ្មី​ដល់​ការ​បន្ត​កសាង​អឺរ៉ុប​ទៅ​វិញ​ទេ។ ក្រោយ​ពី​សង្គ្រាម​ត្រជាក់​បាន​រលត់​បាត់​ទៅ ប្រទេស​បារាំង​និង​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់ ដែល​ជា​ក្បាល​រទេះភ្លើង​នៃ​អឺរ៉ុប សម្រេច​បង្កើន​ល្បឿន​សមាហរ័ណកម្ម ដើម្បី​ស្រោចស្រង់​អឺរ៉ុប​រួម​ឲ្យ​ ...

ភូមិសាស្ត្រនយោបាយចិន

នា​អនាគត​ខាង​មុខ តើ​ប្រទេស​ណា​មួយ​នឹង​ក្លាយ​ជា​លេខ​១​ពិភពលោក ជំនួស​សហរដ្ឋអាមេរិក? ក្នុង​ខណៈ​នេះ និង​នៅ​ក្នុង​លោក​សព្វ​ថ្ងៃ ប្រទេស​ចិន​លេច​មុខ​ជាង​គេ។ អានុភាព​របស់​មហាយក្ស​ចិន​កើន​លឿន និង​កើន​ខ្លាំង​ឡើង​ជា​លំដាប់ ពី​មួយ​ឆ្នាំ​ទៅ​មួយ​ឆ្នាំ​ទាំង​នៅ​លើ​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច យោធា និង​នយោបាយ។ ម្ល៉ោះ​ហើយ បើ​គ្មាន​ឧបសគ្គ​អ្វី​ធំដុំ​ទេ និង​បើ​គ្មាន​ភាព​ចៃដន្យ​ធ្ងន់ធ្ងរ​នៃ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ទេ មិន​យូរ​មិន​ឆាប់ ចិន​នឹង​ច្បាស់​ជា​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មហា​អំណាច​ពិភពលោក​ទី​មួយ មិន​ខាន​ឡើយ។ ពី​មួយ​ឆ្នាំ​ទៅ​មួយ​ឆ្នាំ ចិន​ពង្រឹង​ឲ្យ​មាំ​ខ្លាំង​ឡើង​ជា​លំដាប់ ទីតាំង​របស់​ខ្លួន​នៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ។ តាម​រយៈ​ការ​រៀបចំ​ល្បែង​កី ...

ភូមិសាស្ត្រនយោបាយសហភាពអឺរ៉ុប និងអាស៊ាន

រហូត​មក​ដល់​ចុង​ទសវត្សរ៍​ទី៩០​ អាស៊ាន​មិន​ដែល​ត្រូវ​បាន​សហភាព​អឺរ៉ុប​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ខ្លាំង​ឡើយ។ នយោបាយ​ការបរទេស​រួម​របស់​ទីក្រុង​ប៊្រុចសេលBruxelles​ បាន​ឲ្យ​តម្លៃ​ជា​ពិសេស​ទៅ​លើ​តែ​បណ្តា​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍន៍​ នៅ​ទ្វីប​អាហ្វ្រិក​ នៅ​តំបន់​ការ៉ាអ៊ីប​Caraïbes​ និង​នៅ​តំបន់​ប៉ាស៊ីហ្វិក​Pacifique។ រីឯ​នៅ​អាស៊ី​វិញ​ សហភាព​អឺរ៉ុប​បាន​ត្រឹម​តែ​ពង្រឹង​ទំនាក់​ទំនង​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ពាណិជ្ជកម្ម​ ជាមួយ​ប្រទេស​ធំៗ​ឬ​ជាមួយ​ប្រទេស​ដែល​មាន​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ខ្ពស់​ ដូច​ជា​ចិន​ឥណ្ឌា និង​កូរ៉េ​ខាងត្បូង​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។ ក៏​ប៉ុន្តែ នា​រយៈពេល​ជិត​ដប់​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ នៅ​ក្នុង​ពេល​មួយ​ដែល​ការផ្តោះប្តូរ​ពាណិជ្ជកម ...

ភូមិសាស្ត្រនយោបាយចិន និងជប៉ុន

តើ​មាន​មូលហេតុ​ផ្សេងៗ​អ្វី​ខ្លះ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​អាស៊ី​ទាំង​ពីរ​នេះ​មិន​ត្រូវ​គ្នា? ទំនាក់ទំនង​រវាង​ចិន​និង​ជប៉ុន​សព្វ​ថ្ងៃ បង្កប់​ទៅ​ដោយ​ការ​មិន​ទុក​ចិត្ត​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។ ចិន​មិន​ទុក​ចិត្ត​ជប៉ុន និង​មិន​អាច​ទុក​ចិត្ត​ជប៉ុន​បាន ដោយហេតុ​តែ​អតីតកាល​យោធា​និយម​នៃ​ប្រទេស​ជប៉ុន ដោយហេតុ​តែ​អំពើ​សាហាវ​យង់ឃ្នង​ដែល​កងទ័ព​ជប៉ុន​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​លើ​ ប្រជាជន​ចិន ដូច​យ៉ាង​ការ​កាប់​សម្លាប់​រង្គាល​នៅ​ណង់កាំងNankinក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣៧​ជា​ ដើម។ ចិន​មិន​ទុក​ចិត្ត​ជប៉ុន ដោយហេតុ​តែ​គំនិត​សើរើ​និយម​របស់​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ជប៉ុន​សព្វ​ថ្ងៃ​ដែល​ចង់​ លុប​បំបាត់​ទង្វើ​អមនុស្សធម៌​ទាំង​នេះ​ឲ្យ​បាត់​អស់​រលីង​ពី​សៀវភៅ​ ប ...

សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ី

សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ី សរសេរកាត់ថា AFC, គឺជាសហព័ន្ធមួយក្នុងចំណោមសហព័ន្ធកីឡាបាត់ទាត់ទាំង ៦ របស់ហ្វីហ្វា និងត្រូវជាអង្គភាពគ្រប់គ្រងនៃសមាគមកីឡាបាល់ទាត់នៅអាស៊ីនិងអូស្ត្រាលី។ វាមានសមាជិកប្រទេសចំនួន ៤៧ ដែលសុទ្ធតែមានទីតាំងស្ថិតនៅទ្វីបអាស៊ីទាំងអស់ ចំណែកឯប្រទេសដែលឆ្លងទ្វីបគឺមិនរាប់បញ្ចូលឡើយ – ដូចជា អាស៊ែបៃសង់ ចចជី កាសាក់ស្ថាន រុស្ស៊ី និងតួកគី។ ប្រទេសស៊ីប អាមេនី និងអ៊ីស្រាអែលគឺត្រូវជាសមាជិកយូហ្វា ទោះបីជាប្រទេសទាំងបីនេះមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៅទ្វីបអាស៊ីក្តី។ ប្រទេសអូស្ត្រាលីដែលត្រូវជាអតីតសមាជិកនៃ OFC បានចូលរួមជាមួយសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ីនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦។ ក្វាម និងកោះម៉ារីអាណាខាងជើងដែលជាទឹកដីរបស់សហរដ ...

ភូមិសាស្ត្រនយោបាយអឺរ៉ុប

សម័យ​ណា​ក៏​ដូច​សម័យ​ណា តែងតែ​មាន​ទ្រឹស្តី​ជាសកល​មួយ ដែល​ចង្អុល​បង្ហាញ​ថា​ស្ថានភាព​នៅ​លើ​លោក​បច្ចុប្បន្ន វា​មាន​លក្ខណៈ​យ៉ាង​នេះ ហើយ​វា​នឹង​វិវឌ្ឍ​ទៅ​យ៉ាង​នោះ នា​ពេល​ខាង​មុខ។ ក៏​ប៉ុន្តែ សម្រេចសម្រួច​ទៅ ការពិត​មិន​ដូច​ទ្រឹស្តី​សោះ ពីព្រោះ មាន​កត្តា​ច្រើន និង​ច្រើន​ប្រភេទ ដែល​នៅ​ទីបំផុត​បាន​មក​កែប្រែ ឬ​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្មុគស្មាញ ឬក៏​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រឡាប់​​ចាក់​​តែ​ម្តង ស្ថានការណ៍​និង​ទិដ្ឋភាព​ដើម។ ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​មុន​នេះ​សោះ គឺ​ក្រោយ​ពី​សហភាព​សូវៀត​បាន​រលាយ​ និង​សង្គ្រាម​ត្រជាក់​បាន​ចប់ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ត្រូវ​បាន​គេ​វាយ​តម្លៃ​ថា​ជា​មហា​អំណាច​ផ្តាច់​មុខ ពីព្រោះ​គ្មាន​គូ​ប្រជែង យូរ​ឆ្នាំ​ត​ទៅ​មុខ នៅ​លើ​គ្រប់​វ ...

ហ្វីលីពីន

សាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន ឬប្រទេសហ្វីលីពីន ជាប្រទេសកើតឡើងពីកំរងកោះ មានទីតាំងនៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងមានរដ្ឋធានីនៅទីក្រុង ម៉ានីល ។ កំរងកោះហ្វីលីពីន​កើតឡើងពីកោះតូចធំប្រមាណ​៧១០៧កោះ នៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច។ ប្រទេសនៅជិតខាងមាន ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ប៉ាឡាវ និង សាធារណរដ្ឋចិន ។ ហ្វីលីពីនជាប្រទេសតែមួយគត់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលគ្មានព្រំដែនគោកជាមួយប្រទេសណាមួយ។ ប្រទេសហ្វីលីពីនមានប្រជាជនប្រហែល៨៧លាននាក់ ។ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប នៅឆ្នាំ២០០៦មានច្រើនជាង ១១៧,៥៦២ពាន់លាន​ដុល្លាអាមេរិក។ មានជនជាតិហ្វីលីពីនច្រើនជាង១១លាននាក់ រស់នៅបរទេស។ ហ្វីលីពីនធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមអេស្ប៉ាញ និង ក្រោយមកអាមេរិក។ ហ្វីលីពីនបានទទួលឯករាជ្យពេញលេ ...

ថៃ

ប្រទេសថៃ មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា ព្រះរាជាណាចក្រថៃ ជាប្រទេសដែលតាំងនៅក្នុងឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន នៃភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានព្រំដែនខាងកើតជាប់នឹងប្រទេសឡាវ និងប្រទេសកម្ពុជា ខាងត្បូងជាប់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និងឈូងសមុទ្រថៃ ខាងលិចជាប់នឹងប្រទេសភូមានិងសមុទ្រអង់ដាម៉ង់ និងទិសខាងជើងជាប់ប្រទេសភូមានិងឡាវ មានទន្លេមេគង្គធ្វើជាព្រំដែលក្នុងតំបន់ខ្លះ គ្រប់គ្រងដោយរបបប្រជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មានមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងរាជការផែនដីនៅក្រុងបាងកក និងមានការបែងចែករដ្ឋបាលភូមិភាគចែកជា ៧៧ ខេត្ដ។ ប្រទេសថៃមានទំហំលំដាប់ទី៥០ នៃប្រទេសទាំងអស់លើពិភពលោក មានផ្ទៃដី ៥១៣ ១១៥ គម ២ និងមានប្រជាជនច្រើនលំដាប់ទី២០ នៃពិភពលោក គឺមានប្រមាណ ៦៧ លាននាក់ ជាប្ ...

                                     

អាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ១៩៧៨

អាស៊ីហ្គេមលើកទី៨ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ពីថ្ងៃទី៩ ដល់ទី២០ កញ្ញា ១៩៧៨។ ប៉ាគីស្ថានបានបោះបង់គំរោងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ដោយសារជំលោះជាមួយបង់ក្លាដែស្សនិងឥណ្ឌា។ សិង្ហបុរីក៏បានដកខ្លួនពីការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះដោយសារបញ្ហាថវិកា។ ពេលនោះថៃបានចូលខ្លួនមកធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ។ អ៊ីស្រាអែលត្រូវបានគេច្រានចេញ​ដោយសារបញ្ហានយោបាយ។ កីឡាករចំនួន៣ ៨៤២នាក់ មកពីប្រទេស២៥​បានចូលរួមប្រកួតលើកនេះ។ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាបើកឆាកគឺបាញ់ព្រួញនិងប៊ូលីង។